Mutlak butlan, bir hukuki işlemin en başından itibaren geçersiz sayılması halinde ortaya çıkan durumdur. Bu, işlemin yasaya, kamu düzenine veya genel ahlaka açıkça aykırı olması nedeniyle, tarafların iradesinin sonradan şekillendiremediği bir hükümsüzlük olarak tanımlanır. İşlem, gerçek dünyada oluşmuş olsa dahi, taşıdığı ağır sakatlıklar nedeniyle hukuken yok hükmündedir.
Mutlak butlanın temel özellikleri şu şekildedir: baştan itibaren geçersizlik, düzeltilemezlik ve resen dikkate alınma. Ayrıca zamanaşımı veya hak düşürücü süreler uygulanmaz; geçersizlik durumu her zaman ileri sürülebilir çünkü ortada geçerli bir işlem bulunmaz.
Mutlak butlan hangi durumlarda uygulanır? Genelde şu koşullar altında karşılaşılır: kurucu unsurların eksikliği, emredici hukuk kurallarına aykırılık, kamu düzeni ve genel ahlaka aykırılık, ehliyet eksiklikleri (örneğin ağır akıl hastalığı nedeniyle irade sakatlığı), ve şekil eksikliği (kanun koyucunun zorunlu kıldığı şekil şartlarına uyulmaması).
CHP Kurultayı için konuşulan mutlak butlan ne anlama gelir? 4-5 Kasım 2023 tarihli 38. Olağan Kurultay ile 6 Nisan 2025 tarihli 21. Olağanüstü Kurultayı arasındaki süreçte, davacılar kurultayları sakatlanmış olarak görüp yok hükmünde sayılmasını talep ediyorlar. Mahkeme mutlak butlan kararı verirse, kurultaylar hukuken hiç yapılmamış sayılabilir ve mevcut parti yönetiminin görevden alınması ya da yerine yeni bir kurultay yapılması gibi sonuçlar doğabilir.
Çok tartışmalı olabilecek bir süreç: bazı hukuk çevrelerine göre, mahkeme mutlak butlan kararı verse bile yürürlüğe girmesi için istinaf ve Yargıtay aşamalarının tamamlanması gerekir; bu süreç en az iki yılı bulabilir.
